Köşə yazıları

Bəs loqo nə üçün lazımdır? Yaxşı loqo necə olmalıdır?

Müəllif: Rəsul Həsənov

Ötən günlər ərzində yeni Slack loqosu ətrafında səs-küy yaratdı. baxmayaraq ki, loqo məşhur Pentaqram dizayn studiyası tərəfindən hazırlanmışdı, lakin hamı onu uğurlu loqo kimi hesab etmədi. Loqo şirkətin vacib vizual daşıyıcılarından sayıldığı üçün buna diqqətli yanaşmaq lazımdır. Çünki gələcəkdə onu dəyişmək yetəri qədər xərcli məsələ olur, xüsusilə də fiziki məhsullara sahib şirkətlərdə.

Nə üçün bəzi loqolar digərlərindən daha yaxşı olur? Gəlin əsaslardan başlayaq. Böyük bir qismdə dizaynerlərin fikrinə görə loqo unikal, miqyası dəyişə bilən, sadə olmalıdır. Bu artıq uzun illərdən bu yana qəbul olunub. Lakin loqonu biz necə qiymətləndiririk?

Image may contain: Rasul Hasanov, smiling, beard and closeup

Rəsul Həsənov, (Həmtəsisçi və yaradıcı direktor- Meteor)

İnternetin qlobal imkanları, şirkətlərin sürətli artımı dizayn sənayesinə böyük dalğa gətirdi. Bu həmçinin loqo dizaynında da əks olundu. Artıq bir çox şirkətlər də böyük qiymətlərə deyil, xüsusilə startaplar xərclərinə qənaət etmək üçün online freelance saytlarına müraciət edirlər. Burada isə keyfiyyətdən danışmaq bir az aşağı qalır. Belə olan halda peşəkar dizayn agentlikləri də müştəriləri cəlb etməkdə çətinlik çəkirlər. Lakin online sifarişlər çox zaman proqramların çərçivəsindən kənara çıxmır, kreativ fikirlər demək olar ki, çox nadir peyda olur. Unutmaq lazım deyil ki, proqramların imkanları fikri çərçivələşdirir — kvadrat, üçbucaq, oval. Daha dəqiq desək, unikal işlər görmək az olur, çünki günü-gündən vərəqdə çəkənlərin sayı azalır.

Yaxşı, bəs loqo nə üçün lazımdır?

Hansı loqonun yaxşı, hansının pis olduğunu başa düşmək üçün gərək onların nəyə qulluğ etdiyini aydınlaşdıraq. Loqo — identifikasiya alətidir. Şirkətlər öz məhsul və ya xidmətlərini rəqiblərindən ayırmaq üçün unikal üsluba, reklam vasitələrinə və digər identifikasiya alətlərinə malik olmalıdırlar. Əgər loqo və brendinq olmasaydı biz bilməzdik ki, hansı şirkətin məhsulunu alırıq. Hər bir məhsulun etiketini oxumağa məcbur qalardıq, həmçinin məhsul və xidmətlər ən təmiz halında daşıdıqları funksiyalarına görə qiymətləri ilə fərqlənərdi. Bu yəqin ki, marksist arzudur, təsəvvür edin ki, hər bir məhsulun, şirkətin nişanları və rəngləri eynidir. Dünya yəqin ki, çox sıxıcı olardı. Yenilik istər biznesdə, istər mədəniyyətdə, istərsə də brendinqdə vacibdir. Beləliklə, loqo məhsul və ya xidmətin xüsusiyyətindən məlumat verən unikal formadır.

Loqo və brendinq həm də ona görə vacibdir ki, məhsullar qarışdırılmasın. İki qazlı içkini təsəvvür edək — Cola-Cola və Pepsi. Onların qiyməti demək olar ki, eynidir, Maye və şəkərlik tutumu aşağı-yuxarı eynidir, ona görə də müştərilərin bir çoxu onları dadına görə ayıra bilmirlər (araşdırmalar əsasında sübut olunub). Belə məhsullar üçün brendinq vacibdir.

Alış-veriş zamanı bir çox qərarlar emosional olur, ona görə də brendinq burada böyük rol oynayaraq məhsul və ya xidmət ilə müştəri arasında dərin emosional bağlılıq yaradır. Adətən reklamlar da hər hansı bir hekayəni danışaraq insanların ağlında şirkət haqqında müəyyən vizual obrazlar formalaşdırırlar.

Məsələn, biz McDonald’s təsəvvür edərkən ağlımıza qızılı tağlar, mağazanın forması, emblemi gəlir. McDonald’s öz reklamlarında bu sxemi birləşdirərək xoşbəxtlik, gənclik və sevinc obrazını öz danışdığı hekayənin bir parçasına çevirdi. Bu isə özü-özlüyündə bir emosional addımdır ki, insanları şüursuz şəkildə hərəkətə sövq edir. Məhz bu məsələləri nəzərə alaraq dizaynerlər stimulu hekayələrdə görürlər — bu da işin həqiqətində brendinq adlanır.

Related image

Yaxşı loqonun təsəvvürə gətirib çəkmək olur. Çünki o aydındır və yaxşı yadda qalır. Gəlin Nike, McDonald’s və Adidas markalarını xatırlayaq. Onlar hamısı çox sadədirlər və yaxşı yadda qalırlar, buna görə də rahat çəkmək mümkündür. Əgər loqonu çəkmək çətindirsə, deməli onu uzun müddət yadda saxlamaq mümkün deyil. Belə olan halda loqo ya çox qəliz, ya da banal olur.

Çəkmək üzrə test – elə bir şeyi müştərilərlə özünüz apara bilərsiniz. Bu həm də dizayner üçün çətin tapşırıqdır. Düşünün, nə qədər sadə formalar mövcuddur və özləri ilə hər hansı bir məna daşıyırlar. Unicode 7 universal simvollar cədvəlində 113,021 qrafema mövcuddur, hələ qlifləri nəzərə almasaq. Dizaynerlərin öhdəsinə isə elə bir şey vəzifə düşür ki, hazırladıqları unikal forma başqası ilə qarışıq düşməməlidir. Məsələn şirkətin loqosu “+” işarəsindən ibarətdirsə bu onun yaxşı yadda qalması üçün kifayət etmir. Nəzərə almaq lazımdr ki, rəqəmsal dövrdə hər gün nə qədər müəssisə yaranır və reklam olunur. Belə olan halda böyük informasiya axını ilə rəqabətə girirsən və burada loqonun unikallığı tanınmağa xidmət edən vacib amilə çevrilir.

Image result for adidas logo

Loqo möhkəm konstruksiya şəklində görünməlidir. Loqonun bütövlüyü barəsində çox zaman unudulur və o boşluqda üzən simvol kimi görünür Onu material konstruksiya kimi təsəvvür edək. Sizcə realda möhkəm dayanar? Balanslıdır? Simmetrikdir?

İnsanlar yazı və simvolun birgə ahəngini, düzlüyünü və simmetrikliyini sevirlər. Bəlkə buna görədir ki, Comic Sans böyük bir qism tərəfindən qəbul olunmur. Əlbəttə ki, şirkətlər mükəmməl görünmək istəyərlər. Yaxşı bəs necə edək loqo bütöv, yaxşı düşünülmüş, sadə və bununla belə unikal görünsün? Cavabı odur ki, loqoya çox vaxt ayırmaq və çoxlu konseptlər çəkmək lazımdır.

Bütün bunları edərlən müştərini də nəzərə almaq lazımdır. Layihə müəllifi loqonu sevməlidir. Loqo şirkət sahibkarları üçün çox dəyərli olur, ona görə də layihənin ilkin buraxılışında birinci loqo barəsində düşünürlər. Bəzən loqoya ayrılan belə diqqətdən dolayı onu həyata keçirmək çətinləşir.

İş elə lap əvvəlindən pisə doğru gedə bilər, çünki layihə rəhbərinin zövqü və şəxsi düşüncələri yaxşı öyrənilməyib. Məhz bunları nəzərə alaraq sahibkarın iş prosesinə cəlb etməklər “kəşf etmək” mümkün ola bilər.

Məşhur dizayner Pol Rend tərəfindən NeXT üçün hazırlanan loqo Stiv Cobsa 100,000 dollar qiymətinə satılmışdı. İndinin pulu ilə bu təxminən 240,000 dollar edir.

Loqo və ya brend üzərində iş zamanı sifarişçi və dizayner bir-birinə əsəbləşə bilər ki, bu da işin yerinə yetirilməsini çətinləşdirir. Dizayner sifarişçinin fikirlərinə hörmət etməli, bu baxımdan sifarişçi də dizaynerin vaxtına hörmət göstərməlidir. Əgər dizayner yaxşı qulaq asmırsa, təklif, təqdim edə və açıqlaya bilmirsə yəqin ki, ona ödəniən məbləğ onun sərf etdiyi vaxt qədər deyil. Bununla belə dizayner təkrara yol verirsə və ya yeni loqo konseptləri edirsə, sifarişçi yenə öz düzəlişlərini deməkdə davam edəcək, bu proses isə sonsuz davam edə bilər.

Loqo sifarişçinin xoşuna gəlməlidir ki, ona artıq şübhəsi qalmasın.

Heç kim xoşuna gəlməyən loqoya razılaşa bilməz, çünki loqo müştərinin sahibkar haqqında düşündüyü ilk şeydir. Bu da o deməkdir ki, dizayner sifarişçinin düzgün qərarın verilməsində razı salmalıdır. Dizayn hər zaman hazırlanma və əmin olmadan ibarətdir. Dizaynı satmağı bacarmaq lazımdır.

Qeyd: yuxarıda yazılan sifarişçi və dizayner arasında olan əlaqə yalnız baş direktorun tək özünün qərar verdiyi şirkətlərə şamil olunur. Əgər böyük bir korporasiya rebrendinq edirsə, burada baş direktorun xoşuna gəlmə prosesi elə də vacib olmaya bilər. Çünki böyük şrkətlərdə qərar vermə prosesi marketinq departamenti səviyyəsində də həll oluna bilir.

Mükəmməl loqolar seçiləndirlər. Əgər loqoları bir sıraya düzsək onlar mütləq gözə girməlidirlər. Bəziləri düşünür ki, loqo birbaşa məhsul və ya xidmətin sahəsindən xəbər verməldir, lakin bu belə deyil. Heç loqoya baxıb dəqiq deyə bilməz ki, bu şirkət məhz bu işlə məşğuldur. Yadda saxlayın ki, əgər siz müxtəlif abstrakt formaları birləşdirərək, bununla sadəliyi və birmənalı olmayan simvolu çəkə bilsəz müştərinin diqqətini cəlb edə bilərsiniz, bu da təbii ki, bzines üçün çox yaxşıdır. Məsələ ondadır ki, insanlar tapmacaları və yenilikləri sevirlər. Əgər insanları loqoya çox baxmağa məcbur edə bilsəz, loqo onların yaddaşına yaxşı həkk olacaq. Təbii ki, burada marketinq işlərinin də üzərinə xeyli əziyyət düşür.

İnsanlar loqoda maraq gördükdə onun haqqında danışırlar. Məsələn FedEx şirkətinin loqosunun özündə gizlətdiyi gizli ox işarəsi. Kreativlik və bir formaya iki mənanı salmaq bacarığı intriqaya çəkir və yadda qalır.

Image result for apple logo

Həmçinin loqonun çoxşaxəli görünməsi onun uzunömürlülüyünə xidmət edir. Təsəvvür edin ki, Apple loqosu köhnə kompyuter ekranını təsvir etsəydi necə olardı. Hər dəfə yeni məhsul çıxdıqca onu yeniləmək lazım gələrdi. Beləliklə, univarsal və unikal loqo hazırlayarkən bazarın gələcəyini nəzərə almaq lazımdır.

Yekunda — dizaynerlər əfsanəyə çevrilən zaman Pol Rend kimi işləyə bilərlər. O, ki, Stiv Cobsdan NeXT loqosuna görə 100,000 dollar almışdı. İnfilyasiyanı nəzərə alsaq hazırda həmin dəyər yəqin ki, 240,000 dollar təşkil edir. Ondan da maraqlısı odur ki, Rend loqonun cəmi bir variantını Cobsa təqdim etmişdi (karyerasının sonuna yaxın müştərilərinin çoxuna etdiyi kimi). Rend dizaynın aləmində gəzən qanunu rədd etdi və onun təcrübəsini qiymətləndirən müştəriləri axtarmağa başladı. Stiv Cobs kimi bir çox dahi sahibkarlar istedadlı adamları seçə bilir və onlara öz işlərini görməyi həvalə edirlər. Bədbaxt sahibkarlar isə heç kimə etibar edə bilmirlər və biznesin hər bir hissəsini bir az, bir az özləri görməyə çalışırlar. Bununla da dahi liderlər və dahi eqolar arasında fərq görünür. Şirkət rəhbərləri gərək lazımi adamları tapmağa çox vaxt, onları idarə etməyə isə az vaxt sərf etsinlər. Əgər sizə müstəsna bir loqo lazımdırsa peşəkar dizayner tapın və işi tamamilə onun öhdəsinə buraxın.

Şərh yaz

Leave a Reply

Sizin e-poçt ünvanınız dərc edilməyəcəkdir. Gərəkli sahələr * ilə işarələnmişdir

Başa